മക്ക- ഇസ്ലാമിക ലോകത്തിന്റെ ഹൃദയഭൂമിയായ മക്കയില്, വിശുദ്ധ കഅ്ബയുടെ സാന്നിധ്യം നല്കുന്ന ആത്മീയ പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. മക്കയുടെ മണ്ണില് ചിതറിക്കിടക്കുന്ന നിരവധി ചരിത്രപ്രധാനമായ പള്ളികള് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ നിര്ണ്ണായക നിമിഷങ്ങള്ക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചവയാണ്. ആധുനിക വികസനത്തിന്റെ അതിവേഗ കുതിപ്പിനിടയില്, തിരക്കേറിയ നഗരത്തിന്റെ മൂലകളില് ഒതുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളെക്കുറിച്ച് മിക്ക തീര്ത്ഥാടകര്ക്കും അറിയില്ല എന്നതാണ് യാഥാര്ത്ഥ്യം.
ഉമ്മുല് ഖുറാ സര്വകലാശാലയിലെ ചരിത്ര പ്രൊഫസറായ ഫവാസ് അല്-ദഹാസ് പറയുന്നത്, മക്കയില് ചരിത്രപരവും മതപരവുമായി വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി പള്ളികളുണ്ടെന്നും, എന്നാല് അവയൊന്നും വേണ്ടത്ര മാധ്യമശ്രദ്ധയോ സംഘടിത സന്ദര്ശനങ്ങളോ ലഭിക്കാതെ അവഗണിക്കപ്പെടുകയുമാണെന്നാണ്.
പ്രവാചകന് തന്റെ വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗം നടത്തിയ അറഫാത്തിലെ നമിറ പള്ളിയുടെ പ്രാധാന്യം അല്-ദഹാസ് എടുത്തുപറയുന്നു. ഈ പള്ളി ഒരു കെട്ടിടം എന്നതിലുപരി, ഇസ്ലാമിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങള് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുണ്യസ്ഥലമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. അന്സാറുകള് പ്രവാചകന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത, ഹിജ്റക്കും ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിനും വഴിയൊരുക്കിയ നിര്ണ്ണായക നിമിഷത്തിന്റെ സ്മരണാര്ത്ഥമുള്ള മീനയിലെ ബയാഹ് പള്ളിയെയും അദ്ദേഹം പരാമര്ശിച്ചു. ഈ പള്ളികളുടെ പ്രാധാന്യം അവയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനങ്ങളെ അതിലംഘിച്ച്, ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ അവയുടെ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ ആഴത്തിലുള്ള പ്രാധാന്യം എടുത്തു കാണിക്കുന്നതാണെന്നും അല്-ദഹാസ് പറയുന്നു.
മക്കാ വിജയ ദിവസം പ്രവാചകന്റെ പതാക ഉയര്ത്തിയ ജര്വാല് പരിസരത്തുള്ള അല്-റായ പള്ളിയെക്കുറിച്ചും അല്-ദഹാസ് വെളിപ്പെടുത്തി: 'വിജയത്തിന്റെ ശക്തമായ പ്രതീകമാണിത്, ക്ഷമയാല് സൗമ്യത കൈവരിച്ച വിജയം.'
മക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, വിശുദ്ധ ഖുര്ആനില് പരാമര്ശിച്ചിട്ടുള്ള ചരിത്രപരമായ ബയ്അത്ത് അല്-റിദ്വാന് പ്രതിജ്ഞ നടന്ന അല്-ഹുദൈബിയ പള്ളിയെക്കുറിച്ചും അല് ദഹാസ് പറയുന്നു. ഹുദൈബിയ സന്ധി നടന്ന യഥാര്ത്ഥ സ്ഥലത്ത് ഇപ്പോഴും ഈ പള്ളി നിലനില്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ കൃത്യമായ സ്ഥാനം കുറച്ച് സന്ദര്ശകര്ക്ക് മാത്രമേ അറിയൂ എന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
ഹജ്, ഉംറ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായ മുഹമ്മദ് അല്-ജൗദ് പറയുന്നത്, ഈ പള്ളികള് കേവലം ചരിത്രപരമായ കെട്ടിടങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഹജിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ആത്മീയ മാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തീര്ത്ഥാടകരുടെ ധാരണ വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസപരമായ അടയാളങ്ങളാണെന്നാണ്. പ്രവാചകനും മുന് പ്രവാചകന്മാരും പ്രാര്ത്ഥിച്ചിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന മിനായിലെ അല്-ഖൈഫ് പള്ളി പ്രവാചകത്വത്തിന്റെ തുടര്ച്ചയുടെ ശക്തമായ പ്രതീകമാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 'എന്നാല്, ഹജ് സീസണിന് പുറത്ത് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം പല തീര്ത്ഥാടകര്ക്കും അറിവില്ല.'
വിശുദ്ധ ഖുര്ആനില് പരാമര്ശിച്ചിട്ടുള്ള മുസ്ദലിഫയിലെ അല്-മഷാര് അല്-ഹറാം പള്ളിയെയും അല്-ജൗദ് എടുത്തു കാണിച്ചു. ഇത്തരം പുണ്യസ്ഥലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം ഹജിന്റെ അനുഷ്ഠാനങ്ങളെ അവയുടെ ഖുര്ആനികവും ചരിത്രപരവുമായ വേരുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ആത്മീയ യാത്രയെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.
ഇസ്മായിലിന്റെ ബലി കഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മിനായിലെ അല്-കബ്ഷ് പള്ളിയിലേക്കും അല്-ജൗദ് ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചു. ഈ പള്ളി ത്യാഗത്തിന്റെയും അനുസരണയുടെയും മൂല്യങ്ങളെ പ്രതീകവല്ക്കരിക്കുന്നുവെന്നും, എന്നാല് മാധ്യമശ്രദ്ധയിലോ മിക്ക തീര്ത്ഥാടന പരിപാടികളിലോ ഇത് അവഗണിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. പ്രവാചകന്റെ യാത്രയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന, വെളിപാടില്നിന്ന് പലായനത്തിലേക്കും സമാധാനത്തില് നിന്ന് വിജയത്തിലേക്കും നീളുന്ന, പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങളുടെ വലിയൊരു ശൃംഖലയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണിതെന്നും അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു.
ഈ പള്ളികളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളര്ത്തുന്നതിനും അവയ്ക്ക് അര്ഹമായ സ്ഥാനം തിരികെ നല്കുന്നതിനും ബോധവല്ക്കരണ സംരംഭങ്ങള് ആരംഭിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം അല്-ദഹാസ് അടിവരയിട്ടു. മക്കയുടെ ഇസ്ലാമിക പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നത് അതിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട അടയാളങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്നും, പ്രവാചക സന്ദേശത്തിന്റെ യാത്രയിലെ നിര്ണ്ണായക അടയാളങ്ങളായിരുന്ന ഈ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള പള്ളികളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
തീര്ത്ഥാടകരെ ഈ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുമായി വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഹജിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസപരവും ചരിത്രപരവുമായ ആഴം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുമെന്നും, യാത്രയെ കൂടുതല് ആഴമേറിയതും വിവരദായകവും ആത്മീയവുമായ അനുഭവമാക്കി മാറ്റുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
Related News
