ലേഖനം

അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപും സൗദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന്‍ സല്‍മാനും തമ്മിലുള്ള സവിശേഷമായ ബന്ധം ഏവര്‍ക്കും അറിയാവുന്നതാണ്. ഇരു നേതാക്കളും ഇപ്പോള്‍ വീണ്ടും വാഷിംഗ്ടണില്‍ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയാണ്.

റിയാദിലേക്കുള്ള ട്രംപിന്റെ രണ്ട് സന്ദര്‍ശനങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ - ഒന്ന് 2017-ലും രണ്ടാമത്തേത് വെറും ആറുമാസം മുമ്പും - ലോകം തന്നെ മാറിമറിഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വര്‍ഷത്തിനിടയിലുണ്ടായ സുപ്രധാന സംഭവങ്ങള്‍ മേഖലയെയും അന്താരാഷ്ട്ര സാഹചര്യങ്ങളെയും മാറ്റിമറിച്ചിരിക്കുന്നു. ചൈനയുമായുള്ള അമേരിക്കയുടെ വര്‍ദ്ധിച്ചുവരുന്ന മത്സരം, യൂറോപ്പിലെ യുദ്ധം, മധ്യപൂര്‍വ്വദേശത്തും തന്ത്രപ്രധാനമായ ജലപാതകളിലും തുറക്കപ്പെട്ട വിവിധ സംഘര്‍ഷമുഖങ്ങള്‍ എന്നിവ ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു.

പ്രസിഡന്റും കിരീടാവകാശിയും തമ്മിലുള്ള ഔദ്യോഗികവും വ്യക്തിപരവുമായ ഈ അടുപ്പം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള്‍, അവരുടെ ഏറ്റവും പുതിയ കൂടിക്കാഴ്ച ഇരുരാജ്യങ്ങളും വിശാലമായ മേഖലയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുമെന്നതിനെക്കുറിച്ച് വലിയ പ്രതീക്ഷകളാണുള്ളത്. ഇസ്രായേലുമായുള്ള സമാധാനം, ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം, മേഖലയിലെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സന്തുലിതാവസ്ഥ, റിയാദും വാഷിംഗ്ടണും ചേര്‍ന്ന് രൂപപ്പെടുത്താന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന ദീര്‍ഘകാല സാമ്പത്തിക-സൈനിക-ആണവ പങ്കാളിത്തം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വാഷിംഗ്ടണില്‍ ഗൗരവമായ നയചര്‍ച്ചകള്‍ നടക്കുന്നുണ്ട്. 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെയും അതിനപ്പുറത്തേക്കും നീളുന്ന ഒരു പങ്കാളിത്തമാണ് ഇരുരാജ്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

സമഗ്രമായ തകര്‍ച്ച ഒഴിവാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് സൗദി അറേബ്യ തങ്ങളുടെ മേഖലാപരമായ ബന്ധങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ബീജിംഗ് ഇടനിലക്കാരായുള്ള ഇറാനുമായുള്ള കരാര്‍ മുതല്‍ ഫലസ്തീനില്‍ ദ്വിരാഷ്ട്ര പരിഹാരത്തിനായുള്ള റിയാദിന്റെ ശ്രമം വരെ ഇതിനുദാഹരണമാണ്. സൗദിയുടെ ഈ നിര്‍ദ്ദേശം പ്രാദേശികമായും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും വലിയ പിന്തുണ നേടുകയുണ്ടായി.

ബീജിംഗ് മുതല്‍ ടെഹ്‌റാന്‍ വരെയും, ഇസ്ലാമാബാദ് മുതല്‍ ഡമാസ്‌കസ് വരെയുമുള്ള നീക്കങ്ങള്‍ കിരീടാവകാശിയുടെ സമീപനത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു: സന്തുലിതമായ ബന്ധങ്ങള്‍, സംഘര്‍ഷ ലഘൂകരണം, മേഖലയെ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിലേക്ക് സജ്ജമാക്കല്‍ എന്നിവയാണവ.

ട്രംപും ഇതിന് സമാനമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാടാണ് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. സൈനിക ശക്തിയിലൂടെ നേടാവുന്നതെല്ലാം ഇസ്രായേല്‍ നേടിക്കഴിഞ്ഞെന്നും, ഇനി ആ കരുത്ത് സമാധാനത്തിനായി വിനിയോഗിക്കാനുള്ള സമയമാണെന്നും അദ്ദേഹം നെസെറ്റിലെ പ്രസംഗത്തില്‍ പറയുകയുണ്ടായി.

വാഷിംഗ്ടണിലെ അജണ്ടയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയം സൗദി അറേബ്യയുടെ സൈനിക വിപുലീകരണമാണ്. സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ നിലനില്‍ക്കുമ്പോഴും, മുമ്പെന്നത്തേക്കാളും സാധ്യമായിരിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സമാധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഒരു സന്തുലിത ശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

യുദ്ധമോ രാഷ്ട്രീയ മത്സരമോ അല്ല, മറിച്ച് സാമ്പത്തിക പരിവര്‍ത്തനമാണ് കിരീടാവകാശി നേരിട്ട് നയിക്കുന്ന പദ്ധതി. വര്‍ത്തമാനകാലത്ത് നിന്ന് ഭാവിയിലേക്ക് രാജ്യത്തെ നയിക്കുക എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. സൗദി അറേബ്യയ്ക്കുള്ളില്‍ നടപ്പിലാക്കിയ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങളാണ് ട്രംപിന്റെ ശ്രദ്ധ ആകര്‍ഷിച്ചത്. ട്രംപ് തന്നെ പാരമ്പര്യ വഴികളില്‍ നിന്ന് മാറി സഞ്ചരിക്കുന്ന, സ്വന്തമായി നവീകരണ പദ്ധതികളുള്ള ഒരു വ്യക്തിയാണ്. അമേരിക്കയിലും ആഗോള തലത്തിലും ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങള്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു പരിഷ്‌കര്‍ത്താവായാണ് അദ്ദേഹം സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

മേഖലയെ കൂടുതല്‍ സുസ്ഥിരതയിലേക്ക് നയിക്കാന്‍ കിരീടാവകാശിക്കും പ്രസിഡന്റിനും ഒരുമിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ സാധിക്കും. ഗാസ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാന്‍ മധ്യസ്ഥത വഹിച്ചപ്പോള്‍, കേവലം ശത്രുത അവസാനിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, സംഘര്‍ഷം എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിപ്പിക്കാനാണ് താന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് ട്രംപ് പറഞ്ഞിരുന്നു.

രണ്ട് പ്രതിസന്ധികളെ തരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ട്രംപ് തന്റെ കഴിവ് തെളിയിച്ചതാണ്:

മുന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഒബാമയുടെ കാലത്തുണ്ടായ ഇറാന്‍ ആണവ കരാര്‍ സൃഷ്ടിച്ച അസ്ഥിരതയെ, തന്റെ ആദ്യ ടേമില്‍ കരാര്‍ റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ടും ഇറാന്റെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടും അദ്ദേഹം മറികടന്നു.

ഒക്ടോബര്‍ 7-ലെ ആക്രമണങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിച്ച പ്രതിസന്ധി. അധികാരമേറ്റ ഉടന്‍ തന്നെ പ്രാദേശികമായ വലിയൊരു യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാന്‍ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം അദ്ദേഹം തടഞ്ഞു, ഗാസ യുദ്ധം നിര്‍ത്താന്‍ ഇടപെട്ടു, ലെബനീസ് അതിര്‍ത്തിയിലെ സംഘര്‍ഷം പൊട്ടിത്തെറിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത് ഒഴിവാക്കി, സിറിയയിലെ മാറ്റങ്ങളെ ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ വേഗത്തില്‍ നീക്കങ്ങള്‍ നടത്തി.

ഈ സന്ദര്‍ശനത്തിന്റെ പ്രധാന തൂണുകളിലൊന്ന് സൗദി-യുഎസ് ബന്ധം തന്നെയാണ്. ഇന്ന് ആ ബന്ധം ഏറ്റവും ശക്തവും ഐശ്വര്യപൂര്‍ണ്ണവുമായ ഒരു ഘട്ടത്തിലാണ്. ഉഭയകക്ഷി തലത്തില്‍, സിവിലിയന്‍ ആണവോര്‍ജ്ജ പദ്ധതി, പ്രതിരോധ കരാര്‍, നൂതന ആയുധ ഇടപാടുകള്‍, മാധ്യമശ്രദ്ധ അധികം ലഭിക്കാത്ത നൂറുകണക്കിന് സാമ്പത്തിക കരാറുകള്‍ തുടങ്ങി സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളില്‍ ഇരുപക്ഷവും ചേര്‍ന്ന് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.

വാഷിംഗ്ടണുമായുള്ള റിയാദിന്റെ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുള്ളതാണെങ്കിലും, കിരീടാവകാശിക്ക് പ്രസിഡന്റുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു പക്ഷത്തോടും മാത്രമായി ചേര്‍ന്നുനില്‍ക്കാതെ മറ്റ് പ്രധാന സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ ശക്തികളുമായും സൗദി അറേബ്യ വിശാലമായ താല്‍പ്പര്യങ്ങള്‍ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. ഈ സന്തുലിതമായ സമീപനം വാഷിംഗ്ടണുമായുള്ള പ്രത്യേക ബന്ധത്തെ ഒട്ടും കുറയ്ക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് ട്രംപിന് കീഴില്‍ അത് കൂടുതല്‍ തഴച്ചുവളരുകയാണ് ചെയ്തത്.

ഇന്നത്തെ സാഹചര്യം ആഗോള ബന്ധങ്ങള്‍ പുനര്‍നിര്‍വചിക്കപ്പെട്ട രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടങ്ങളെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നു. 1945-ല്‍ പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക്ലിന്‍ റൂസ്വെല്‍റ്റ് അബ്ദുല്‍ അസീസ് രാജാവുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയും, പ്രശസ്തമായ 'യുഎസ്എസ് ക്വിന്‍സി' ഉച്ചകോടിയും, മാറുന്ന ലോകക്രമത്തില്‍ ഉഭയകക്ഷി ബന്ധത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ ഒരു യുഗത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.

ആഗോള ശക്തികള്‍ക്കിടയിലുള്ള കടുത്ത മത്സരത്തിനിടയില്‍ ട്രംപിന്റെ രണ്ടാം ടേമിലെ വിദേശനയവും തന്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടും കൂടുതല്‍ വ്യക്തമാവുകയാണ്. കേവലം സൈനിക ശക്തികളുമായി മാത്രമല്ല, വിജയിച്ച സാമ്പത്തിക ശക്തികളുമായും സഖ്യം ചേരാനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുന്നത്. മേഖലയിലും ഇസ്ലാമിക ലോകത്തുമുള്ള സൗദി അറേബ്യയുടെ കേന്ദ്ര സ്ഥാനം, ആഗോള ഊര്‍ജ്ജ സുരക്ഷയിലെ സ്വാധീനം, ജി-20യിലെ വളര്‍ന്നുവരുന്ന സാമ്പത്തിക ശക്തി എന്ന നിലയിലുള്ള ഉദയം എന്നിവ സൗദിയുടെ പ്രാധാന്യം വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന നിക്ഷേപ പങ്കാളി കൂടിയാണ് സൗദി. പ്രാദേശിക സുസ്ഥിരതയിലും അഭിവൃദ്ധിയിലും ശക്തമായ സൗദി-യുഎസ് ബന്ധത്തിന് നിര്‍ണ്ണായക സ്വാധീനമുണ്ടെന്ന് പറയുന്നത് ഒട്ടും അതിശയോക്തിയല്ല.


_(ഇന്‍സെറ്റില്‍ ലേഖകന്‍: സൗദി മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകനും ചിന്തകനുമാണ് അബ്ദുള്‍റഹ്‌മാന്‍ അല്‍-റാഷിദ്. അല്‍-അറേബ്യ ന്യൂസ് ചാനലിന്റെ മുന്‍ ജനറല്‍ മാനേജരും, 'അശ്ശര്‍ഖുല്‍ഔസത്തി'ന്റെ മുന്‍ എഡിറ്റര്‍ ഇന്‍ ചീഫുമാണ് അദ്ദേഹം)