ബിഹാര്‍ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വിജയത്തിനുശേഷം പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി നടത്തിയ 'ഗംഭീരമായ' പ്രസംഗം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 'ഗംഗാ നദി ബിഹാറിലൂടെ ഒഴുകി ബംഗാളിലേക്ക് എത്തുന്നു. അതുപോലെ ബിഹാറിലെ വിജയം ബംഗാളിലെ നമ്മുടെ വിജയത്തിന് വഴിയൊരുക്കും,' എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസ്താവന.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഒഴുക്കിനെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയവുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത മോദിയുടെ ഈ വാക്കുകള്‍, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ അദ്ദേഹം കാണുന്നത് 'പ്രദേശങ്ങളെ കീഴടക്കല്‍' എന്ന നിലയിലാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരു സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തി, പ്രദേശങ്ങള്‍ പിടിച്ചടക്കി സ്വന്തം ആധിപത്യത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കുന്നതുപോലെയാണ് മോദിയും ആഭ്യന്തര മന്ത്രി അമിത് ഷായും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളെ കാണുന്നത്. ബി.ജെ.പി നേതൃത്വം തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ കാണുന്നത് വ്യക്തിഗത സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ആധുനിക പ്രകടനമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് ഒരു പ്രദേശം പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റമായും സാമ്രാജ്യ നിര്‍മ്മാണത്തിനുള്ള ശ്രമമായുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബിഹാറിനു പിന്നാലെ ബംഗാളും തങ്ങളുടെ ആധിപത്യത്തിന് വഴങ്ങുമെന്ന് മോദി വിശ്വസിക്കുന്നു.

എന്നാല്‍, ബംഗാളിലെ യാഥാര്‍ത്ഥ്യം വ്യത്യസ്തമാണ്. ബി.ജെ.പി.യുടെ 'കീഴടക്കല്‍' എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിന് ബംഗാളില്‍ തിരിച്ചടിയുണ്ടാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങള്‍ ഇവയാണ്:

അനിഷേധ്യമായ നേതൃത്വം

ബംഗാളില്‍ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനര്‍ജിക്ക് തുല്യമായ ഒരു നേതാവില്ല. പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളില്‍, പ്രത്യേകിച്ച് ബി.ജെ.പിയില്‍, അവര്‍ക്ക് തുല്യമായ വ്യക്തിപ്രഭാവമോ, ഭരണനേട്ടങ്ങളോ, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധമോ ഉള്ള ഒരു നേതാവുമില്ല. സ്വന്തം പ്രയത്നത്തിലൂടെ ഒരു പാര്‍ട്ടിയെയും പ്രസ്ഥാനത്തെയും വളര്‍ത്തിയെടുത്ത, ഇന്ത്യയിലെ അവശേഷിക്കുന്ന മഹത്തായ ബഹുജന നേതാക്കളില്‍ ഒരാളാണ് അവര്‍. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഭീകരമായ ഇടതുപക്ഷ ശക്തികളോട് തെരുവില്‍ പോരാടി വിജയിച്ച ചരിത്രമാണ് മമതയ്ക്കുള്ളത്.

അവര്‍ ആഴ്ചതോറും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങള്‍ സന്ദര്‍ശിച്ച് ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു.

വ്യക്തിജീവിതത്തില്‍ തികഞ്ഞ ലാളിത്യം സൂക്ഷിക്കുന്ന അവര്‍ പദവികളുടെ കെണിയില്‍ വീഴാതെ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം നിലനിര്‍ത്തി. അടുത്തിടെ വന്ന എ.ഡി.ആര്‍. റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം രാജ്യത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരില്‍ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സ്വത്തുള്ള വ്യക്തിയാണ് അവര്‍.

ബിഹാറില്‍ നിതീഷ് കുമാറിന്റെ വ്യക്തിപരമായ പ്രതിച്ഛായയും ജനസേവനവുമാണ് എന്‍.ഡി.എ. വിജയത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്. ബി.ജെ.പി. നിതീഷിന്റെ തോളിലേറി വിജയം നേടി എന്ന് പറയാം. എന്നാല്‍ ബംഗാളില്‍, മമതയുടെ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തെ വെല്ലാന്‍ ബി.ജെ.പി.ക്ക് ഒരു 'നിതീഷ് കുമാര്‍' ഇല്ല.

വനിതാ വോട്ട്

ബിഹാര്‍ വിജയത്തില്‍ വനിതാ വോട്ടര്‍മാരെ ആകര്‍ഷിക്കാന്‍ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് തൊട്ടുമുമ്പ് നടപ്പാക്കിയ 'മുഖ്യമന്ത്രി മഹിളാ റോസ്ഗാര്‍ യോജന' പോലുള്ള ഒറ്റത്തവണ ധനസഹായങ്ങള്‍ ഒരു പരിധിവരെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ ബംഗാളില്‍ സ്ഥിതി മറ്റൊന്നാണ്.

മമത ബാനര്‍ജി സര്‍ക്കാര്‍ സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിന് പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്ന നിരവധി പദ്ധതികള്‍ ദശാബ്ദങ്ങളായി നടപ്പാക്കിവരുന്നു:

കന്യാശ്രീ പ്രകല്പ: ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അംഗീകാരം നേടിയ ഈ പദ്ധതി പെണ്‍കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഊന്നല്‍ നല്‍കുന്നു.

രൂപശ്രീ പ്രകല്പ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭണ്ഡാര്‍, സ്വാസ്ഥ്യ സാഥി (മെഡിക്കല്‍ ഇന്‍ഷുറന്‍സ് കാര്‍ഡ് വീട്ടിലെ മുതിര്‍ന്ന സ്ത്രീയുടെ പേരില്‍ നല്‍കുന്നത്) തുടങ്ങിയ പദ്ധതികള്‍ ഒറ്റത്തവണ ധനസഹായങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം സ്ത്രീയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള സാമൂഹ്യ-ക്ഷേമ സംവിധാനമാണ് സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ളത്.

തൃണമൂല്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് (ടി.എം.സി.) ലോക്‌സഭാ എം.പിമാരില്‍ ഏകദേശം 40% പേരും വനിതകളാണ്. വിജിയിക്കാന്‍ സാധ്യതയുള്ള സീറ്റുകളില്‍ പാര്‍ട്ടി വനിതാ സ്ഥാനാര്‍ത്ഥികളെ നിര്‍ത്താറുണ്ട്.

ജയലളിതയെപ്പോലെ, മമത ബാനര്‍ജിക്കും സ്ത്രീകളുടെ അചഞ്ചലമായ പിന്തുണയുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രി മോദി പോലും 'ദീദി-ഓ-ദീദി' എന്ന തരത്തില്‍ മമതയെ പരിഹസിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ വോട്ട് നേടാന്‍ സഹായിക്കില്ല.


'സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ബംഗാള്‍' എന്ന മിഥ്യ

ബിഹാറില്‍ 'ജംഗിള്‍ രാജ്' എന്ന പ്രചാരണം ലാലു പ്രസാദ് യാദവിന്റെ കാലത്തെ നിയമരാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച് വിജയം കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് ബംഗാളില്‍ 'അസുരക്ഷിതമായ ബംഗാള്‍' എന്ന മിഥ്യ പ്രചരിപ്പിക്കാന്‍ ബി.ജെ.പി.യെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

സന്ദേശ്ഖാലിയില്‍ ബി.ജെ.പി. പ്രചരിപ്പിച്ച 'കൂട്ടബലാത്സംഗം' എന്ന ആരോപണം വ്യാജമാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു. ദേശീയ ക്രൈം റെക്കോര്‍ഡ്‌സ് ബ്യൂറോ കഴിഞ്ഞ നാല് വര്‍ഷമായി കൊല്‍ക്കത്തയെ സ്ത്രീകള്‍ക്ക് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദുര്‍ഗ്ഗാ പൂജ സമയത്ത് ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ സുരക്ഷിതമായി നിയന്ത്രിക്കുന്ന കൊല്‍ക്കത്ത പോലീസിന്റെ കാര്യക്ഷമതയും എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്.

ബംഗാളിന്റെ വളര്‍ച്ചയും സ്വത്വവും

പട്ടിണിയും തൊഴിലില്ലായ്മയും വേട്ടയാടുന്ന ബിഹാറില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ബംഗാള്‍ സാമ്പത്തിക വളര്‍ച്ചയുടെ പാതയിലാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം 2010-11-ലെ ?4 ലക്ഷം കോടിയില്‍ നിന്ന് 18 ലക്ഷം കോടിയിലധികമായി ഉയര്‍ന്നു. മാനുഫാക്ചറിംഗ് വളര്‍ച്ച 7% കവിഞ്ഞു. കൊല്‍ക്കത്ത അടുത്ത ഐ.ടി. ഹബ്ബാകാന്‍ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.

അഞ്ചാമത്തെതും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ കാരണം, ബംഗാളിന്റെ തനതായ സ്വത്വം ആണ്. ബംഗാളി ഭാഷയിലും, സാംസ്‌കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായ ബംഗാളി സ്വത്വത്തെ ബി.ജെ.പി.യുടെ 'ഹിന്ദി-ഹിന്ദു-ഹിന്ദുസ്ഥാന്‍' എന്ന ഏകീകൃത കുടക്കീഴില്‍ ഒതുക്കാന്‍ കഴിയില്ല. ഭാഷാപരവും സാംസ്‌കാരികപരവുമായ കെട്ടുറപ്പാണ് ബംഗാളികളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നത്, അല്ലാതെ മതപരമായ വേര്‍തിരിവുകളല്ല.

ബംഗാളിന്റെ തനതായ 'ഭദ്രലോക്' സംസ്‌കാരം, പുരോഗമനപരമായ മൂല്യങ്ങള്‍, പൊതുവായ ഭാഷാ പാരമ്പര്യങ്ങള്‍ എന്നിവ ഭിന്നിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാള്‍ ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ഭാഷ-ഒരു ഭക്ഷണം-ഒരു വേഷം-ഒരു മതം എന്ന ബി.ജെ.പി.യുടെ നിലപാട്, തങ്ങളുടെ തനതായ സ്വത്വത്തില്‍ അഭിമാനിക്കുന്ന ബംഗാളില്‍ എളുപ്പത്തില്‍ സ്വീകരിക്കപ്പെടില്ല. ബംഗാളി സംസാരിക്കുന്നതിലും, നോണ്‍-വെജിറ്റേറിയന്‍ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലും, മാ ദുര്‍ഗ്ഗയെയും മാ കാളിയെയും ആരാധിക്കുന്നതിലുമുള്ള തങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ അടയാളങ്ങള്‍ ഒരു ഉത്തരേന്ത്യന്‍ പാര്‍ട്ടിക്കുവേണ്ടി ഉപേക്ഷിക്കാന്‍ ബംഗാളികള്‍ തയ്യാറാവില്ല.

ബിഹാര്‍ വിജയം ബി.ജെ.പി.ക്ക് ഒരു താത്കാലിക ആശ്വാസം നല്‍കിയെങ്കിലും, ബംഗാള്‍ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രാഷ്ട്രീയ ഭൂമികയാണ്. 'ഗംഗാ നദി ബിഹാറില്‍ നിന്ന് ബംഗാളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് പോലെ' എളുപ്പത്തില്‍ കീഴടക്കാവുന്ന ഒരു പ്രദേശം അല്ല ബംഗാള്‍.

കവി രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോര്‍ എഴുതിയതുപോലെ: 'ബംഗാളിയുടെ അഭിമാനം, ബംഗാളിയുടെ പ്രതീക്ഷകള്‍, ബംഗാളിയുടെ കര്‍മ്മം, ബംഗാളിയുടെ ഭാഷ... അവ എന്നും സത്യമായിരിക്കട്ടെ.' ഈ ശക്തമായ ബംഗാളി സ്വത്വവും, മമതയുടെ അചഞ്ചലമായ നേതൃത്വവും, സ്ത്രീകളുടെ പിന്തുണയും നിലനില്‍ക്കുന്നിടത്തോളം കാലം, ബംഗാള്‍ മോദിയുടെ വിജയയാത്രക്ക് അതിരുകള്‍ തീര്‍ക്കുന്ന ഒരു പാലമായി നിലനില്‍ക്കും.