ജിദ്ദ - റെഡ് സീ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ അഞ്ചാം പതിപ്പ് ഇതിനകം തന്നെ ശ്രദ്ധ നേടിക്കഴിഞ്ഞു. എന്നാല് കഴിഞ്ഞ രാത്രിയിലെ കാഴ്ച മറ്റൊന്നായിരുന്നു. പൊതുരംഗങ്ങളില് അധികം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാത്ത, ബോളിവുഡിന്റെ ഐതിഹാസിക താരം രേഖ കടന്നുവന്നപ്പോള് ഫെസ്റ്റിവല് വേദി അക്ഷരാര്ത്ഥത്തില് ഇളകിമറിഞ്ഞു. അവരുടെ 1981-ലെ ക്ലാസിക് ചിത്രം 'ഉമ്റാവു ജാന്' പ്രദര്ശിപ്പിച്ച സിനിമാ ഹാളില് അവരുടെ പിന്നിരകളില് ഞങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു.
ഐവറിയും സ്വര്ണ്ണനിറവുമുള്ള പട്ട് സാരിയായിരുന്നു രേഖയുടെ വേഷം. വെളിച്ചത്തില് ആ സാരി തിളങ്ങി. മുടി അവരുടെ ട്രേഡ്മാര്ക്ക് ബണ്ണില് ഒതുക്കി, അതില് പരുളുകളും സ്വര്ണ്ണ ബ്രോച്ചും വെച്ചിരുന്നു. വലിയ വലക്കണ്ണികളുള്ള കമ്മലുകള് അലങ്കരിച്ച മുഖം. കൈവളകള് സാരിക്ക് ഇണങ്ങുന്നതായിരുന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള സിനിമകളിലൂടെ അവര് നേടിയെടുത്ത രാജകീയ പ്രൗഢി ഒട്ടും കുറവുണ്ടായിരുന്നില്ല, എങ്കിലും എളിമയായിരുന്നു അടയാളം.
അംഗരക്ഷകരെ മറികടന്ന് ആരാധകര് സെല്ഫിക്കായി തിക്കിത്തിരക്കിയപ്പോള് അവര് സൗമ്യമായി പുഞ്ചിരിച്ചു. ഐശ്വര്യ റായ് ബച്ചനെ ഒഴിച്ചുനിര്ത്തിയാല്, ഈ ഫെസ്റ്റിവലില് ഇത്രയധികം ആരാധക ശ്രദ്ധ ആകര്ഷിച്ച മറ്റൊരു താരവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. 'ഉമ്റാവു ജാന്' പ്രദര്ശിപ്പിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് റെഡ് സീ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ലോഗോ സ്ക്രീനില് തെളിഞ്ഞപ്പോള് രേഖ കയ്യടിച്ചതില് ഒരു കുട്ടിയുടെ സന്തോഷമുണ്ടായിരുന്നു. അവര് ശരിക്കും ആവേശഭരിതയായിരുന്നു.
സിനിമയാണ് തന്റെ ജീവിതമെന്ന് അല്പസമയത്തിന് ശേഷം അവര് വേദിയില് പറഞ്ഞു. അവരെ ഇത്ര അടുത്ത് നിന്ന് കണ്ടപ്പോള് ആ വാക്കുകള്ക്ക് ജീവന് വന്നതായി തോന്നി. ആ സ്നേഹവും സന്തോഷവും കാലം കൊണ്ട് മങ്ങിയിട്ടില്ല.
വേദിയിലേക്ക് വിളിച്ചപ്പോള്, തന്റെ ട്രോഫി ഏറ്റുവാങ്ങാന് അവര് ശ്രദ്ധയോടെ നടന്നു. അടുത്തതായി എന്ത് ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ അമ്പരന്നപോലെയായിരുന്നു. എന്നാല് സംസാരിക്കാന് തുടങ്ങിയതോടെ സദസ്സ് ആവേശത്തില് മുങ്ങി.
'ഞാന് അധികം സംസാരിക്കുന്ന ഒരാളല്ല. ഉമ്റാവുവില് പോലും എന്റെ കണ്ണുകള്ക്ക് പറയാന് കഴിഞ്ഞതിന്റെ പകുതി മാത്രമാണ് സംഭാഷണങ്ങള് പറഞ്ഞതെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു... എന്റെ അമ്മ എപ്പോഴും പറയുമായിരുന്നു, നിങ്ങളുടെ നേട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചോ വികാരങ്ങളെക്കുറിച്ചോ സംസാരിക്കരുത് എന്ന്. എന്തുചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തല്ല ആളുകളെ പഠിപ്പിക്കേണ്ടത്. നിങ്ങള് നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും നല്ല ജീവിതം ജീവിക്കുക, അപ്പോള് അവര്ക്കെല്ലാം പഠിച്ചെടുക്കാം, പ്രത്യേകിച്ച്, എന്തുചെയ്യരുത് എന്ന്.'
അതായിരുന്നു രേഖയുടെ ജീവിതസാരം: അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ ജീവിതം, കൃത്യമായ ഉള്ക്കാഴ്ച, ശാന്തമായ അധികാരം.
മൃദുവായി, ശ്രദ്ധയോടെ അവര് തുടര്ന്നു: 'അതുകൊണ്ട് അതാണ് ഞാന് നിങ്ങളുമായി പങ്കുവെക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. എന്തുചെയ്യരുത് എന്ന് ഞാന് പഠിച്ചു. ഞാന് വിശ്വാസത്തിന്റെ ആ കുതിച്ചുചാട്ടം നടത്തി, റെഡ് സീ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം എനിക്ക് നഷ്ടപ്പെടുത്താന് കഴിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ട് ഞാന് ഇവിടെയുണ്ട്. ഇനി ഒരിക്കലും എനിക്ക് റെഡ് സീ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തില് വീണ്ടും വരാനുള്ള അവസരം നഷ്ടപ്പെടുത്തില്ല, ഇന്ഷാ അള്ളാ.'
എന്നാല് അവരുടെ അടുത്ത വാക്കുകളാണ് ആരാധകരെ എഴുന്നേല്ക്കാന് പ്രേരിപ്പിച്ചത്. 'സ്നേഹത്തിന് വാക്കുകള് മതിയാവില്ല. നിശബ്ദമായ സ്നേഹമാണ് ഭരിക്കുന്നത് - ചിലപ്പോള് വാക്കുകള്ക്ക് നീതി നല്കാന് കഴിയില്ല.'
അവരെയും അവരുടെ സിനിമയെയും ഫെസ്റ്റിവലില് പരിചയപ്പെടുത്തിയ ഹോസ്റ്റ് ഉള്പ്പെടെ, തനിക്ക് സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ആളുകളോട് അവര് നന്ദി പറഞ്ഞു: 'അതുപോലെയാണ് സംസാരിച്ച ഓരോ വാക്കും. അതിനേക്കാള് മികച്ച ഒരു നിശബ്ദത അവിടെയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് രാത്രി, ഞാന് വളരെ നിശബ്ദമായി, വിനയത്തോടെ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടും, എന്റെ ആരാധകരോടും, എന്റെ കുടുംബത്തോടും, എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടും, എന്റെ മഹത്തായ പുതിയ സുഹൃത്തുക്കളോടുമുള്ള എല്ലാ ആദരവോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി... ഞങ്ങളുടെ സിനിമകള്ക്കും പൊതുവെ സിനിമകള്ക്കും വേണ്ടി നിങ്ങള് അനുഭവിച്ച എല്ലാത്തിനും നന്ദി!'
അവസാനം, സിനിമാ മാന്ത്രികം സംഭവിച്ചു. സംവിധായകന് മുസഫര് അലിയോടൊപ്പം 1981-ലെ തന്റെ ക്ലാസിക് ചിത്രം 'ഉമ്റാവു ജാനി'ലെ വരികള് അവര് ചൊല്ലി. ആവേശഭരിതരായ ആരാധകര് അവര്ക്കൊപ്പം ആ വരികള് ഏറ്റുചൊല്ലി.
'ദീവാര്-ഓ-ദര് കോ ഗൗര് സെ പഹ്ചാന് ലീജിയെ; ദില് ചീസ് ക്യാ ഹെ ആപ് മേരി ജാന് ലീജിയെ' ഹൃദയം എന്ത് വസ്തുവാണ്? ദയവായി എന്റെ ജീവന് എടുത്തോളൂ..
പതിറ്റാണ്ടുകള്ക്ക് ശേഷം, സിനിമയില് ചെയ്ത അതേ രീതിയില് അവര് ആ വരികള് ചൊല്ലുന്നത് കേട്ടത് ഒരു ആത്മീയ അനുഭവം പോലെയായിരുന്നു. ഓരോ വാക്കും, ഓരോ നിര്ത്തലും, ഓരോ ഉച്ചാരണവും ഓര്മ്മകളെയും വികാരങ്ങളെയും, കലയില് പ്രാവീണ്യം നേടാന് ചെലവഴിച്ച ഒരു കരിയറിന്റെ ഭാരത്തെയും വഹിച്ചു.
സന്തോഷം പകരുന്ന ശാന്തതയോടെയാണ് അവര് സഞ്ചരിച്ചത്. കയ്യടി, കണ്ണുകളിലെ തിളക്കം, ആത്മാര്ത്ഥമായ ആവേശം - സിനിമയാണ് അവരുടെ ജീവിതമെന്നും എപ്പോഴും അങ്ങനെയായിരിക്കുമെന്നും തെളിയിക്കുന്നതായി അത്.
അവരുടെ സാന്നിധ്യത്തില്, ഫെസ്റ്റിവല് ആ ആശയത്തിന്റെ തന്നെ ആഘോഷമായി തോന്നി - ക്ഷമ, അഭിനിവേശം, അര്പ്പണബോധം, ചാരുത എന്നിവയുടെ ആഘോഷം.
അവര് ആദരിക്കപ്പെട്ടു, അതിലുപരിയായി, അവരുടെ തത്വശാസ്ത്രം, സന്തോഷം, ശക്തി എന്നിവ നമ്മളുമായി പങ്കുവെച്ചു. അവരെ കണ്ടത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് അവര് കാലാതീതയായി തുടരുന്നത് എന്ന് ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു. ഗ്ലാമറോ പ്രശസ്തിയോ മാത്രമല്ല, സ്വന്തം കലയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ ശാന്തവും ബോധപൂര്വകവും നിലനില്ക്കുന്നതുമായ ശക്തി കാരണമാണ് അത്.
